Pamięć, która zobowiązuje – lokalni bohaterowie Narodowego Dnia Pamięci
24 marca obchodzimy w Polsce Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. To szczególny czas refleksji nad odwagą i człowieczeństwem tych, którzy w najciemniejszych latach II wojny światowej nie pozostali obojętni wobec tragedii drugiego człowieka. Wśród nich jest również bohater naszej lokalnej społeczności – Piotr Kościelecki.
Bohater z Grądów-Woniecka
Piotr Kościelecki był prostym rolnikiem mieszkającym na uboczu wsi Grądy-Woniecko. Żył skromnie, prowadząc niewielkie gospodarstwo. Gdy pod koniec 1942 roku niemiecki okupant rozpoczął likwidację okolicznych gett, wielu Żydów ratowało się ucieczką, szukając schronienia u okolicznych mieszkańców. Piotr Kościelecki nie pozostał obojętny – mimo świadomości grożącej kary śmierci udzielił pomocy uciekinierom, zapewniając im żywność i ukrycie w stogu siana na terenie swojego gospodarstwa. (Instytut Pileckiego)
W listopadzie 1943 roku doszło do tragedii. Niemieccy żołnierze, przeszukując okolicę, odkryli ślady obecności ukrywających się ludzi. Część Żydów została zamordowana na miejscu. Następnego dnia Niemcy wrócili po gospodarza. Kościelecki został pobity, wyprowadzony z domu i rozstrzelany niedaleko swojego gospodarstwa. Zginął, ponieważ okazał pomoc prześladowanym. (Instytut Pileckiego)
Jego ciało spoczęło początkowo we wspólnej mogile wraz z osobami, którym pomagał – symboliczny znak wspólnoty losu ratujących i ratowanych. (Instytut Pileckiego)
Pamięć przywrócona
Dopiero po wielu latach historia Piotra Kościeleckiego została szerzej przypomniana i upamiętniona. W 2021 roku, w ramach programu „Zawołani po imieniu”, odsłonięto tablicę i pomnik poświęcony jego pamięci oraz nieznanym z imienia Żydom, którym pomagał. (dzieje.pl)
Dziś to miejsce stało się przestrzenią refleksji i edukacji kolejnych pokoleń.
Wspólne upamiętnienie
W tym roku, w duchu Narodowego Dnia Pamięci, oddaliśmy hołd naszemu bohaterowi. Przy pomniku Piotr Kościelecki zgromadzili się przedstawiciele lokalnej społeczności: uczniowie i nauczyciele Szkoły Podstawowej im. kpt. Władysława Raginisa w Grądach Woniecko, ks. proboszcz Mariusz Jabłoński z Parafii Miłosierdzia Bożego, a także przedstawiciele władz samorządowych – wicestarosta Robert Rosiak, wójt gminy Rutki Dariusz Sławomir Modzelewski, sekretarz gminy Agnieszka Bazydło oraz radny gminy Rutki Krzysztof Surowik.
Wspólna modlitwa, złożenie kwiatów i zapalenie zniczy były wyrazem wdzięczności i pamięci o człowieku, który w czasach pogardy potrafił zachować człowieczeństwo.
Lekcja na dziś
Historia Piotra Kościeleckiego przypomina nam, że bohaterstwo nie zawsze ma wielkie, spektakularne oblicze. Często rodzi się w ciszy, w codziennych wyborach, w gotowości do pomocy drugiemu człowiekowi – nawet za cenę własnego życia.
Narodowy Dzień Pamięci to nie tylko wspomnienie przeszłości. To także zobowiązanie – byśmy potrafili dostrzegać dobro, pielęgnować pamięć i przekazywać ją kolejnym pokoleniom. Bo dopóki pamiętamy, bohaterowie tacy jak Piotr Kościelecki nadal żyją w naszej wspólnocie.
